तंजाई मामानी कोइल

तंजाई मामानी कोइल हे तंजावर, तमिळनाडू, भारतातील विष्णूला समर्पित तीन हिंदू मंदिरांचे समूह आहे. हे दिव्य देशमांपैकी एक आहे, 108 विष्णू मंदिरे अल्वार, 12 कवी संतांनी पूजा केली आहेत. इतर दिव्य देशांप्रमाणे, जिथे एकाच मंदिराचा उल्लेख आहे, मंदिरांच्या या गटाचा उल्लेख सर्व पशुराम (पवित्र स्तोत्रे) मध्ये केला आहे.

तिन्ही मंदिरे आहेत:

1.थंजाई मामनीकोइल नरसिंह पेरुमल मंदिर
देवता: नरसिंह पेरुमल / वीरा नरशिमहार

2. तंजाई मणिकुंद्र पेरुमल कोइल
देवता : मणिकुंद्र पेरुमल

3.थंजाई नीलमेगा पेरुमल मंदिर
देवता: नीलमेगा पेरुमल

ही सर्व 3 मंदिरे 1 दिव्य देशम बनवतात. थंजकन, गजमुखन आणि दंडकन असे तीन असुर होते. भगवान विष्णूंनी या तिघांना अनुक्रमे विष्णू, नरसिंह आणि वराह अशा वेगवेगळ्या अवतारांमध्ये नष्ट केले. ही तीन मंदिरे एकमेकांच्या शेजारी आहेत. त्यापैकी हा एक आहे. भगवान बसलेल्या स्थितीत नरसिंह अवतारात आहेत.

थंजाई मामानी कोइलची कथा/ आख्यायिका

मंदिराच्या पवित्र उत्पत्तीचा शोध ब्रह्मांड पुराणातील एका कथेत सापडतो. त्रेतायुगात तंचकन, तन्ताकन आणि काकामुकन नावाच्या तीन राक्षसांना शिवाचा आशीर्वाद मिळाला आणि ते अत्यंत शक्तिशाली झाले. ते गर्विष्ठ झाले आणि त्यांनी या ठिकाणी तपश्चर्या करणाऱ्या पराशर ऋषींना त्रास दिला. विष्णूने तंजकनला त्याच्या सुदर्शन चक्राने मारले. टंककनने विष्णूला शापातून मुक्त करण्याची विनंती केली आणि विष्णूने त्या ठिकाणाचे नाव तंजावर ठेवले. यली नावाच्या पौराणिक प्राण्याच्या आकारात विष्णूने कचामुकनचा वध केला. विष्णूने वराह वराहाचे रूप धारण करून श्रीमुष्‍णमला पळून गेलेला तिसरा राक्षस तंटाकन मारला. हे मंदिर 108 दिव्य देसमांपैकी एक मानले जाते .

दिव्य देशम म्हणजे काय – एक दिव्य देशम किंवा वैष्णव दिव्य देशम हे 108 विष्णू आणि लक्ष्मी मंदिरांपैकी एक आहे, जे श्री वैष्णव धर्माचे कवी-संत अल्वार यांनी नोंदवले आहेत. 108 पैकी 105 मंदिरे भारतात आहेत, एक नेपाळमध्ये आहे आणि अंतिम दोन तिरुप्परकटल आणि वैकुंठममध्ये अंतराळात असल्याचे मानले जाते. ते तामिळनाडू (84), केरळ (11), आंध्र प्रदेश (2), गुजरात (1), उत्तर प्रदेश (4), आणि उत्तराखंड (3) या भारतीय राज्यांमध्ये वितरीत केले जातात. मुक्तिनाथ, सालिग्रामम हे नेपाळचे एकमेव दिव्य देशम आहेत. 4,000 तमिळ स्तोत्रांचा संग्रह असलेल्या नालायरा दिव्य प्रबंधममधील 12 अल्वार दिव्या देशांचा आदर करतात.

तंजाई मामानी कोइलचा इतिहास

मध्ययुगीन चोल, विजयनगर साम्राज्य आणि मदुराई नायक यांच्याकडून विविध कालखंडातील देणग्यांसह तंजाई मामानी कोइल महत्त्वपूर्ण पुरातन काळातील असल्याचे मानले जाते. मंदिरे ग्रॅनाईटच्या भिंतींच्या मागे गुंफलेली आहेत आणि तीन जटिल घरे मंदिरातील सर्व मंदिरे आहेत.

थंजाई मामानी कोइलची वास्तुकला

वेण्णारू नदीच्या काठावर मंदिरे आहेत. मणिकुनराममध्ये एक लहान पूर्वाभिमुख देवस्थान आहे ज्यात भगवान आणि त्यांची पत्नी दोन्ही आहेत. या मंदिराचा उल्लेख तंजाईच्या सर्व नम्मलवार पशुराम (कविता) मध्ये आढळतो. मामनीकोइलमध्ये मणिकुंद्र पेरुमल आणि पत्नी त्याच अभयारण्यात बसलेले पूर्वाभिमुख मंदिर आहे. मंदिर उंच इमारतीत आहे. थंजाईच्या थिरुमंगाई अल्वरच्या सर्व पशुराम (कविता) मध्ये या मंदिराचा उल्लेख आहे. अंबुजवल्लीला समर्पित एक वेगळे देवस्थान आहे. राम तीर्थम हे मंदिरांशी संबंधित पाण्याच्या शरीराचे नाव आहे.

नीलमेघा पेरुमल मंदिराचे गर्भगृह पूर्वेकडे आहे आणि त्यात त्रिस्तरीय राजगोपुरमचा समावेश आहे. नीलमेघा पेरुमल, प्रमुख देवता, हे वेत्रिरुंदाच्या भूमिकेत चित्रित केले आहे. सेंगमल्ली थायरचे वेगळे मंदिर आहे. मंदिरातील जलकुंभ अमृत तीर्थम म्हणून ओळखला जातो. गर्भगृह हयग्रीव, वेदांत देशीकर, अल्वार आणि गरुड यांच्या प्रतिमांनी वेढलेले आहे.

थंजियाली नगर, ज्याला वीरा नरसिंह पेरुमल म्हणूनही ओळखले जाते, येथे एक लहान पूर्वाभिमुख मंदिर आहे ज्यामध्ये मुख्य देव आणि त्याची पत्नी दोन्ही आहेत. तंजाईच्या सर्व भूतथलवार पशुराम (कविता) मध्ये या मंदिराचा उल्लेख आहे. मंदिरात एकच परिसर आणि एक सपाट प्रवेश बुरुज आहे. वीर नरसिंह पेरुमल हे बसलेल्या स्थितीत, मार्कंडेय ऋषींचे दर्शन घेतात शिल्प कोरलेले आहे. गर्भगृहाच्या वरचे मंदिर वेदसुंदर विमान या नावाने ओळखले जाते आणि त्याच्या सभोवतालचे पाणी सूर्य पुष्करणी म्हणून ओळखले जाते.

तंजाई मामानी कोइल बद्दल तथ्य

तंजावर जवळील तंजाई मामानी कोइल हा तीन विष्णू मंदिरांचा संच आहे, ज्याला एकत्र दिव्यदेशम म्हणतात.
थंजाई मामानी कोइलची स्थानिक मूळ कथा आहे जी भगवान विष्णूच्या अनेक प्रामाणिक कथांपैकी एकावर आधारित आहे.
भगवान विष्णू प्रामुख्याने त्यांच्या नरसिंह अवतारात पूजलेले आहेत, ज्याचा उपयोग त्यांनी मुख्यतः दुष्ट सम्राट हिरण्यकशिपूचा वध करण्यासाठी आणि त्याचा शिष्य प्रल्हाद याला वाचवण्यासाठी केला होता.
थंजाई मामानी कोइलचे वर्गीकरण दिव्य देशम म्हणून केले गेले आहे , जे पुस्तकात नमूद केलेल्या 108 विष्णू मंदिरांपैकी एक आहे.
मंदिर एकाच वेळी परमेश्वराचे तीन निवासस्थान तसेच त्याच्या पत्नीच्या देवता आणि इतर जोडलेले देव पाहण्याची आयुष्यात एकदाच संधी देते.
लोक विविध कारणांसाठी येथे येतात. एका देवस्थानात देवी लक्ष्मी क्रोधित विष्णूच्या उजव्या बाजूला विराजमान आहे, हे प्रतीक आहे की जेव्हा अनियंत्रित रोष असतो तेव्हा दयाळूपणा सहन करू शकत नाही.
भगवान विष्णूने नीलमेगर, मणिकुंद्र पेरुमल आणि वीरा नरसिंह या तीन वेगवेगळ्या मंदिरांमध्ये राक्षसांच्या कृपेचा तीन रूपात नाश केला.

तंजाई मामानी कोइलमधील प्रसिद्ध सण

ब्रह्मोत्सवम हा मंदिरात साजरा होणारा प्रमुख सण आहे.
दिवाळी – दिवाळी हा शहरातील सर्वात प्रशंसनीय आणि शुभ सणांपैकी एक आहे.
चित्र पौर्णिमा हा मंदिरातील उत्सवाचा एक महत्त्वाचा प्रसंग आहे.
वैकुंठ एकादशी – मार्गाझी (डिसेंबर-जानेवारी) या तमिळ महिन्यात साजरी होणारी वैकुंठ एकादशी हा मंदिरात साजरा होणारा प्रमुख सण आहे.

तंजाई मामानी कोइलला कसे जायचे

तंजाई मामानी कोइल मंदिर हे तमिळनाडूमधील तंजावर या ऐतिहासिक शहरात एकमेकांच्या अगदी जवळ वसलेले आहे.

हवाई मार्गे : त्रिची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ तंजावरपासून सुमारे ७० किलोमीटर अंतरावर आहे. लोक तेथून मंदिरापर्यंत रस्त्याने जाऊ शकतात.

रेल्वेमार्गे : तंजावर हे एक व्यस्त रेल्वे स्थानक आहे, जे मंदिरापासून काही किलोमीटर अंतरावर आहे.

रोडवेजने : लोक विविध ठिकाणांहून बसेस आणि इतर वाहनांनी तंजावर आणि मंदिरात जाऊ शकतात.