त्रिमूर्ति | Trimurti
त्रिमूर्ति : तीन देवतांच्या संयुक्त प्रतीकात्मक आविष्कारास ही संज्ञा लावली जाते. हिंदू व बौद्ध धर्मांत ही त्रिमूर्तिकल्पना आढळते. ख्रिस्ती धर्मातील…
वीरगळ | Herostone
वीरगळ : युद्धभूमीवर अथवा कोणत्याही संग्रामात वीरगती पावलेल्या माणसाच्या स्मरणार्थ उभारलेला वैशिष्ट्यपूर्ण दगड म्हणजे ‘वीरगळ’ होय. ‘वीराचा दगड’ ह्या अर्थाच्या…
शिल्पकला | Sculpture
शिल्पकला : (स्कल्पचर). शिल्प या संज्ञेचा अर्थ सामान्यपणे कौशल्यपूर्ण निर्मिती असा सर्वसमावेशक व म्हणून विविधार्थसूचक असल्याने तिच्या वापरात नेमकेपणा येण्यासाठी…
वीरगळ म्हणजे काय?
वीरगळ म्हणजे काय?- वीरगळ म्हणजे काय? तर युध्दात कामी आलेल्या वीरांसाठी, गोरक्षण करतांना धारातिर्थी पडलेल्या वीरांची स्मारके म्हणजे वीरगळ. वीरगळ…
भारतीय शिल्पकला (भाग-2)
अमरावती (धान्यकट्टा) शिल्प ही शैली अमरावतीमध्ये विकसित झाल्यामुळे तिला अमरावती शैली असे म्हणतात. अमरावती दक्षिण भारतात गुंटूर जिल्ह्याजवळ (आंध्र प्रदेश)…
भारतीय शिल्पकला (भाग-3)
पाषाणकालीन शिल्प बंगालचे पाल शासक बौद्ध अनुयायी होते, त्यामुळे त्यांच्या कारकिर्दीत बौद्ध कलेला राजाश्रय मिळाला. पाल युगात बुद्ध, अवलोकितेश्वर, मैत्रेय,…
भारतीय शिल्पकला (भाग-4)
सुलतानी शिल्पकला मुस्लीम शासकांच्या काळात राज्यसंरक्षणाअभावी शिल्पकलेचा ऱ्हास झाला, पण तिचे अस्तित्व मात्र हरवले नाही. स्थानिक आणि प्रादेशिक स्तरावर कोणार्क,…
भारतीय शिल्पकला (भाग-1)
प्राचीन जगात भारताला कलेच्या क्षेत्रात मानाचे स्थान आहे. मानवी शरीराच्या भौतिक सौंदर्याचे चित्रण करण्यात यवन सर्वोच्च होते, तर इजिप्शियन लोक त्यांच्या…
आलिंगन,अद्वैताचे पहिले प्रतीक
आलिंगन, अद्वैताचे पहिले प्रतीक - आलिंगन या शब्दाला गळाभेट किंवा ऊरभेट असेही म्हणतात. अलिंगनाला अद्वैताचे पहिले प्रतीक मानण्याचे कारण म्हणजे…
शोध – शीतला देवीचा
शोध - शीतला देवीचा - माता शीतला देवीची मूर्ती नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यात दशरथेश्वर मंदिराच्या बाह्यांगावर पाहावयास मिळते. ही देवी…
धर्मापुरीच्या केदारेश्वर मंदिरावरील मोहिनी की काली : एक शोध
धर्मापुरीच्या केदारेश्वर मंदिरावरील मोहिनी की काली : एक शोध - भारतीय मूर्ती कलेचा इतिहास समजून घेण्यासाठी पुराणाचा अभ्यास असणे अनिवार्य…
गुड्डीमल्लमचे शिवलिंग
गुड्डीमल्लमचे शिवलिंग - इ. स. पूर्व तिसऱ्या शतकातील ही मूर्ती असून पुरुष लिंग अकरातील देशातील पहिली मूर्ती आहे. आंध्र प्रदेशातील…