श्री यंत्र मंदिर अमरकंटक
मध्य प्रदेशातील अमरकंटक येथे असलेल्या भारतीय प्रच्य योग शोध संस्थेच्या अंतर्गत बांधलेले श्री यंत्र मंदिर हे श्री यंत्र महामेरू शक्तीपीठ म्हणूनही ओळखले जाते. श्री यंत्र मंदिराचे बांधकाम 1991 मध्ये सुरू झाले आणि ते अपूर्ण मंदिर आहे. ही रचना फक्त गुरु पुष्य नक्षत्रात बांधली जात आहे. गुरु पुष्य नक्षत्र निर्मितीसाठी सर्वात अनुकूल आहे. अपूर्ण श्री यंत्र मंदिर हे श्री यंत्र महामेरू […]
सोमनाथ ज्योतिर्लिंग
सोमनाथ ज्योतिर्लिंग मंदिर , ज्याला सोमनाथ मंदिर किंवा देव पाटण असेही म्हणतात , हे भारतातील गुजरातमधील प्रभास पाटण, वेरावळ येथे स्थित एक हिंदू मंदिर आहे. सोमनाथ मंदिर हे 12 पवित्र ज्योतिर्लिंगांपैकी पहिले मंदिर आहे जे भगवान शिवाला समर्पित आहे. सोमनाथ हे भगवान शिवाचे एक रूप आहे ज्याचे भाषांतर “चंद्राचा स्वामी” असे केले जाते. सोमनाथ ज्योतिर्लिंग मंदिर सौराष्ट्र, गुजरातमधील वेरावळ बंदराजवळ प्रभास पाटण येथे आहे. याला “द इटरनल श्राइन” […]
मीनाक्षी अम्मन मंदिर
मीनाक्षी अम्मन मंदिर हे मदुराई, तमिळनाडू, भारत मधील वैगई नदीच्या दक्षिणेला असलेले एक ऐतिहासिक हिंदू मंदिर आहे. हे देवी मीनाक्षी (एक शक्ती स्वरूप) आणि तिचे पती सुंदरेश्वर (एक शिव स्वरूप) यांना समर्पित आहे. हे मंदिर मदुराईच्या मध्यभागी आहे. तमिळ संगम साहित्यात उल्लेख केलेले एक प्राचीन मंदिर शहर, ज्याचा उल्लेख 6व्या शतकातील CE ग्रंथांमध्ये आहे. असे मानले जाते की भगवान शिवाने […]
कालीघाट काली आदि शक्तीपीठ मंदिर
कालीघाट काली आदि शक्तीपीठ मंदिर हे भारतातील कोलकाता राज्यातील कालीघाट येथे स्थित कालीघाट मंदिर म्हणून ओळखले जाणारे काली मंदिर आहे. कालीघाट हा हिंदू देवी कालीपासून आला आहे, जी मंदिरात वसलेली आहे आणि घाट म्हणजे मंदिर ज्या नदीकाठावर आहे त्या नदीकाठचा संदर्भ देते. काही स्त्रोतांनुसार, “कोलकाता” हे नाव कालीघाट मंदिरातील देवीच्या नावावरून आले आहे, “कालिकाता.” कालीघाट काली आदि शक्तीपीठ हे […]
कामाख्या आदि शक्तीपीठ
कामाख्या आदि शक्तीपीठ हे भारतातील आसाम राज्य, गुवाहाटी येथे स्थित माता सतीच्या योनी खंडाला (योनी) समर्पित असलेल्या चार आदि शक्तीपीठांपैकी एक आहे . या मंदिरातील प्रमुख देवता देवी कामाख्या आहे आणि ती माता सतीला समर्पित आहे. हे मंदिर आसाममधील गुवाहाटी येथील निलाचल टेकडीच्या माथ्यावर आहे. कामाख्या देवीला रक्तस्त्राव देवी म्हणूनही ओळखले जाते. हे तंत्रपीठ देखील मानले जाते. कामाख्या मंदिराव्यतिरिक्त, इतर तीन महत्त्वाची […]
तारा तारिणी आदि शक्तिपीठ
तारा तारिणी आदि शक्तीपीठ हे ओडिशाच्या गंजम जिल्ह्यातील पुरुषोत्तमपूर जवळील कुमारी टेकड्यांवरील आणि तारिणी पर्वतावरील एक प्रसिद्ध आदिशक्तीपीठ आहे. ब्रह्मपूरपासून २८ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या या टेकडीला पूर्णगिरी किंवा रत्नागिरी असेही म्हणतात. मां तारा तारिणी येथे आदिशक्ती सती देवीचे स्तन तीर्थ (स्थान पीठ) म्हणून पूज्य आहे. हे मंदिर भारतातील सर्वात जुने माता देवी तीर्थक्षेत्रांपैकी एक आहे, तसेच चार प्रमुख आदिशक्ती पीठ आणि […]
पुरी विमला शक्तीपीठ
पुरी विमला शक्तीपीठ हे देवी बिमला यांना समर्पित चार आदिशक्ती पीठांपैकी एक आहे जे पुरी, ओडिसा येथील जगन्नाथ मंदिर परिसरामध्ये आहे. हे मंदिर जगन्नाथ मंदिराच्या उजवीकडे आणि पवित्र रोहिणी कुंडाला लागून आहे. येथे सतीदेवीचे पाय किंवा पाडा खंडा पडला होता असे मानले जाते. सर्व शक्तीपीठांपैकी हे मंदिर सर्वात महत्त्वाचे मानले जाते. भगवान जगन्नाथांनी भैरव रचनेची पूजा केली कारण ती वैष्णव आणि […]
नागेश्वर ज्योतिर्लिंग औंढा नागनाथ मंदिर
औंढा नागनाथ मंदिर किंवा नागेश्वर ज्योतिर्लिंग (12 ज्योतिर्लिंग मंदिरांपैकी एक), हिंगोली, महाराष्ट्र, हे भगवान शिव यांना समर्पित आहे, ज्यांना या प्रदेशात भगवान नागनाथ म्हणून ओळखले जाते. असे मानले जाते की धर्मराज (पांडवांपैकी सर्वात ज्येष्ठ) यांनी हे सुंदर मंदिर बांधले तेव्हा त्यांना हस्तिनापूरमधून 14 वर्षे घालवण्यात आले. नागेश लिंग, किंवा ज्योतिर्लिंग, हे अध्या, किंवा पृथ्वीवरील पहिले ज्योतिर्लिंग आहे असे व्यापकपणे मानले […]
घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग
गृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिर किंवा घृष्णेश्वर मंदिर हे महाराष्ट्र, भारतातील संभाजीनगर जिल्ह्यातील वेरूळ गावात स्थित भगवान भोलेनाथांच्या १२ ज्योतिर्लिंग मंदिरांपैकी एक आहे. हे मंदिर एलोरा लेणीजवळ आहे. घृष्णेश्वर म्हणजे करुणेचा स्वामी. हे महाराष्ट्र, भारतातील दौलताबाद जवळ एलोरा येथे आहे. पद्म पुराण आणि शिव पुराणात या मंदिराचा उल्लेख आहे. इस्लामिक आक्रमक शक्तीने भारतातील आक्रमणादरम्यान या मंदिराचे नुकसान केले आणि या मंदिराची तोडफोड केली, जी […]
मंदिर वास्तुकला
मंदिर वास्तुकला मौर्य काळापासूनच मंदिर बांधणीची प्रक्रिया सुरू झाली होती, पण नंतर त्यात सुधारणा होत गेली आणि गुप्त काळ मंदिरांच्या वैशिष्ट्यांनी सुसज्ज झालेला दिसतो. संरचनात्मक मंदिरांशिवाय आणखी एक प्रकारची मंदिरे होती जी खडक कापून बांधली गेली. यापैकी प्रमुख म्हणजे महाबलीपुरमचा रथ-मंडपम जो 5 व्या शतकातील आहे. गुप्त काळातील मंदिरे आकाराने खूपच लहान आहेत – एक चौकोनी […]
हंपीचं विरुपाक्ष मंदिर
हंपीचं विरुपाक्ष मंदिर – माणूस हंपी पाहायला आला की तो प्रथम विरुपाक्ष मंदिरात जातो. विरुपाक्ष म्हणजे शंकराचं एक रूप. पुराणात त्याबद्दल धमाल कथा आहेत. ‘पम्पा’ ही ब्रह्माची मानसकन्या. हंपीच्या हेमकुटा पर्वतावर ती तप करायची. तिथेच काम देवाचा नाश करून शिव ध्यानस्थ बसला होता. शिवाचं ध्यान भग्न करण्यासाठी प्रेमाच्या देवाला, कामदेवाला पाठवलं होत. पुढे शिवाचं आणि […]
हंपी येथील विठ्ठल मंदिर
हंपी येथील विठ्ठल मंदिर – हंपी मधील सर्व ऐतिहासिक स्मारकांमध्ये विठ्ठला मंदिर हे नितांतसुंदर स्मारक म्हणून ओळखले जाते .या मंदिराच्या मुख्य कक्षातील ५६ दगडी खांबावर हाताने थाप मारली असता त्यातून सुमधुर संगीत ध्वनी बाहेर पडतात. या मंदिराच्या बाहेर प्रसिध्द असा दगडी रथ आहे. या मंदिरा बाबत लवकरच सविस्तर पोस्ट येईलच, आज फक्त या मंदिराच्या संदर्भात […]