वेसर शैली | मंदिर वास्तुकला –
वेसर शैली ही भारताच्या मध्य भागात प्रचलित असलेली एक स्थापत्य शैली आहे. ही शैली नागर आणि द्रविड शैलींचा मिलाफ दर्शवते. वेसर शैलीतील मंदिरे प्रामुख्याने दगड आणि विटभट्यांनी बांधली जातात आणि त्यांची आकृती स्तंभसदृश किंवा शिखरसदृश असते. वेसर शैलीतील मंदिरे प्रामुख्याने हिंदू देवतांना समर्पित असतात.
वेसर शैलीची सुरुवात गुप्त साम्राज्यात झाली असे मानले जाते. गुप्त साम्राज्यात बांधण्यात आलेल्या काही मंदिरांमध्ये वेसर शैलीचे वैशिष्ट्ये दिसतात. उदाहरणार्थ, उज्जैन मंदिर, विदिशा मंदिर आणि ग्वालियर मंदिर या मंदिरांमध्ये वेसर शैलीचे वैशिष्ट्ये दिसतात.
वेसर शैलीचा विकास गुप्त साम्राज्यानंतर चालू राहिला. गुप्त साम्राज्यानंतरच्या काळात बांधण्यात आलेल्या अनेक मंदिरांमध्ये वेसर शैलीचे वैशिष्ट्ये दिसतात. उदाहरणार्थ, खजुराहो मंदिर, ओरछा मंदिर आणि पन्ना मंदिर या मंदिरांमध्ये वेसर शैलीचे वैशिष्ट्ये दिसतात.
वेसर शैलीतील मंदिरे प्रामुख्याने दगड आणि विटभट्यांनी बांधली जातात. या मंदिरांमध्ये विविध प्रकारचे दगड आणि विटभटे वापरले जातात, ज्यामध्ये ग्रॅनाइट, बलुआ पत्थर, संगमरमर आणि विटभटे यांचा समावेश आहे. वेसर शैलीतील मंदिरे प्रामुख्याने स्तंभसदृश किंवा शिखरसदृश आकाराची असतात. या मंदिरांमध्ये अनेक स्तंभ असतात, जे मंदिराला एक सुंदर आणि भव्य स्वरूप देतात.
वेसर शैलीतील मंदिरांमध्ये अनेक शिल्पे असतात. या शिल्पांमध्ये हिंदू देवता, देवी आणि पौराणिक कथांचे चित्रण केले जाते. वेसर शैलीतील मंदिरे प्रामुख्याने हिंदू देवतांना समर्पित असतात.
वेसर शैली ही एक सुंदर आणि भव्य स्थापत्य शैली आहे. ही शैली भारताच्या समृद्ध सांस्कृतिक इतिहासाचे प्रतिबिंब आहे. वेसर शैलीतील मंदिरे भारताच्या एक अद्वितीय वास्तुकला तयार करतात.
वेसर शैलीतील मंदिरांचे काही वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- मंदिरे प्रामुख्याने दगड आणि विटभट्यांनी बांधली जातात.
- मंदिरे प्रामुख्याने स्तंभसदृश किंवा शिखरसदृश आकाराची असतात.
- मंदिरांमध्ये अनेक स्तंभ असतात.
- मंदिरांमध्ये अनेक शिल्पे असतात.
- मंदिरे प्रामुख्याने हिंदू देवतांना समर्पित असतात.
वेसर शैलीतील काही प्रसिद्ध मंदिरे खालीलप्रमाणे आहेत:
- खजुराहो मंदिर, मध्य प्रदेश
- ओरछा मंदिर, मध्य प्रदेश
- पन्ना मंदिर, मध्य प्रदेश
- उज्जैन मंदिर, मध्य प्रदेश
- विदिशा मंदिर, मध्य प्रदेश
- ग्वालियर मंदिर, मध्य प्रदेश
वेसर शैली ही भारताच्या समृद्ध सांस्कृतिक इतिहासाचे प्रतिबिंब आहे. वेसर शैलीतील मंदिरे भारताच्या एक अद्वितीय वास्तुकला तयार करतात.