पैठण | Paithan
महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध प्राचीन नगर व औरंगाबाद जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण. ते गोदावरी नदीच्या उत्तर तीरावर, औरंगाबाद शहराच्या दक्षिणेस ५६ किमी. अंतरावर वसले आहे. सध्याचे पैठण हे प्राचीन प्रतिष्ठान होय. प्राचीन भारतीय वाङ्मयात आणि परंपरेत भारतात दोन प्रतिष्ठान या नावाची ठिकाणे असल्याचे आढळून येते. दुसऱ्या ‘प्रतिष्ठान’बाबत नंदलाल डे म्हणतात की, ‘उत्तरेकडील प्रतिष्ठान म्हणजे गंगेच्या पूर्व किनाऱ्यावर […]
पैठण व पिंगुळी चित्रकथी
चित्रकथी ही महाराष्ट्रातील एक मर्यादित पण महत्त्वपूर्ण लोककला-चित्रपरंपरा आहे. तिचा कथन आणि चित्रण (दृक्श्राव्य) असा दुहेरी आविष्कार आढळतो. साधारणतः ३०×४० सेंमी.च्या कागदावर ही चित्रे काढलेली असतात. संग्रहालयांतील काही उपलब्ध चित्रे, कागदाचा आकार आणि त्यांवरील उत्थित छापाचे ठसे यांवरून ती अठराव्या शतकाचा उत्तरार्ध ते एकोणिसावे शतक या काळातील असावीत. चित्रे रंगवण्यासाठी नैसर्गिक रंग वापरले जात. पोथीचा […]