सुगंधा शक्तीपीठ हे सुनंदा देवीचे मंदिर आहे, जे बांगलादेशातील बारिसालच्या उत्तरेस 10 मैलांवर शिकारपूर गावात आहे.हे हिंदू मंदिर ५१ शक्तीपीठांपैकी एक आहे . सुगंधा शक्तीपीठाचा संपूर्ण परिसर दगडाने बनलेला असून त्यावर देवतांच्या प्रतिमा आणि मूर्ती कोरलेल्या आहेत.
हे शक्तिपीठ सुनंदा नदीच्या काठी वसलेले आहे. हे मंदिर बारिसाल शहरापासून २१ किलोमीटर अंतरावर आहे. हे मंदिर शक्तीपीठ म्हणून वर्गीकृत आहे. हे मंदिर, हिंदू पौराणिक कथांमधील शक्तीपीठांपैकी एक असल्याने, शक्ती संप्रदायातील हिंदूंसाठी सर्वात पवित्र स्थळांपैकी एक आहे. या मंदिराला रहिवासी प्रेमाने शिकारपूर ताराबारी असे संबोधतात.
सुगंधा शक्तीपीठामागील कथा
दाक्षायनी, सती, पार्वती किंवा दुर्गा – हिंदू धर्मातील सर्वात महत्वाची स्त्री आणि सर्वात शक्तिशाली देवता – यांना शक्ती म्हणतात. दुर्गा देवी, महाकाली आणि गोवरी ही शक्ती, शक्ती देवीची तीन प्रमुख रूपे आहेत. ती आदिशक्तीचा अवतार आहे.
सती ही प्रजापती दक्षाची मुलगी होती आणि तिने वडिलांच्या इच्छेला न जुमानता भगवान शिवाशी लग्न केले. प्रजापती दक्षाने एकदा मोठा यज्ञ केला, पण त्याने आपल्या मुलीला आणि जावयाला बोलावले नाही. वडिलांच्या या कृत्याने सतीला खूप दुःख झाले. ती तिथे गेल्यावर तिच्या वडिलांनी सतीकडे दुर्लक्ष करून तिचा अपमान केला. आपल्या पतीचा (भगवान शिवाचा) अपमान तिला सहन झाला नाही आणि तिने यज्ञाच्या अग्नीत उडी मारून आत्महत्या केली. ती गेली, पण तिचे शरीर जळले नाही. भगवान शिवाने रागाच्या भरात आपली वीरभद्र रूपे घेतली होती. दक्षाचे डोके त्याने कापले होते, परंतु शेवटी, त्याने त्याला पुन्हा जिवंत करून क्षमा केली.
उध्वस्त झालेल्या भगवान शिवांनी सतीचे शरीर घेऊन विश्वात भटकले होते. शेवटी भगवान विष्णूंनी आपल्या चक्राचा वापर करून सतीच्या शरीराचे तुकडे केले. शरीराच्या प्रत्येक अवयवाचे रूपांतर शक्तीपीठात झाले. जिथे शरीराचा भाग जमिनीवर पडला होता तिथे मंदिर उगवले होते. शक्तीपीठाचे रक्षण करण्यासाठी, भगवान शिवाने प्रत्येकासाठी 51 भैरव निर्माण केले.
माँ सतीचे नाक येथे पडल्याची नोंद आहे. माँ सतीची मूर्ती “सुनंदा” म्हणून ओळखली जाते आणि भगवान शिव “त्र्यंबक” म्हणून ओळखले जातात. पोनाबलिया, झलकाटी रेल्वे स्थानकाच्या दक्षिणेस ५ मैलांवर आजही भैरव मंदिर आहे. पोनाबलिया हे गाव सुनंदा नदीच्या काठावर, शामराईल वस्तीच्या खाली आहे.
सुगंधा शक्तीपीठाचा इतिहास
सुगंधा शक्तीपीठाच्या उभारणीबद्दल किंवा स्थापनेबद्दल कोणतीही अचूक माहिती उपलब्ध नाही. तथापि, मंदिराच्या देखाव्यावर आधारित, हे स्पष्ट आहे की ते फार दूरच्या भूतकाळात बांधले गेले होते. मंदिराची नुकतीच पुनर्बांधणी करण्यात आली होती आणि आता नव्याने नूतनीकरण केलेल्या मंदिरात मूर्ती ठेवल्या आहेत.
सुगंधा शक्तीपीठाची वास्तुकला
या मंदिरात देवाच्या मूर्ती आहेत. मंदिर दगडाचे बनलेले आहे, आणि बाहेरील भिंती देव-देवतांच्या आकृत्यांनी सुशोभित आहेत. हे मंदिर प्राचीन काळात अस्तित्त्वात आले असते, परंतु ते बर्याच वेळा नष्ट झाले आहे आणि मोठ्या प्रमाणात नूतनीकरण केले गेले आहे. त्यामुळे सध्याच्या मंदिराच्या वास्तूचे जतन झाले नाही.
आगम शास्त्रानुसार मंदिराची सावली चालत्या पाण्यावर पडू नये. हे दुर्मिळ मंदिरांपैकी एक आहे जिथे मंदिराची सावली सुनंदा नदीवर पडते.
सुगंधा शक्तीपीठाबद्दल तथ्य
- सुगंधा शक्तीपीठ हे बांगलादेशातील शिकारपूर बारिसाल जिल्ह्यातील गावात देवी सुनंदाला समर्पित हिंदू मंदिर आहे.
- हे मंदिर हिंदू धर्मातील शक्ती संप्रदायाच्या भक्तांसाठी सर्वात पवित्र स्थळांपैकी एक आहे.
- हे मंदिर रहिवासी शिकारपूर ताराबारी म्हणून प्रसिद्ध होते.
- मंदिरातील मुख्य देवता देवी सती आहे, जिची लहान दगडी मूर्तीच्या रूपात पूजा केली जाते.
- मंदिरात एक मोठा तलाव देखील आहे, जो पवित्र मानला जातो. मंदिरात प्रवेश करण्यापूर्वी भक्त तलावात डुबकी मारतात कारण शरीर शुद्ध होते आणि मन शुद्ध होते असे मानले जाते.
- या सुगंधा शक्तीपीठात एक प्रसिद्ध सण जो मोठ्या उत्साहाने आणि भक्तीभावाने साजरा केला जातो तो म्हणजे ‘शिव चतुर्दशी’ आणि हा सण मार्च महिन्यात साजरा केला जातो.
सुगंधा शक्तीपीठातील सण
- दुर्गा पूजा. (हिवाळी) – अश्विन (सप्टे-ऑक्टोबर) महिन्यात या मंदिरात भक्त नवरात्रोत्सव साजरा करतात.
- नवरात्री. (उन्हाळा) – ते चैत्र (मार्च-एप्रिल) पंधरवड्यात इतर नवरात्र साजरे करतात. दर नऊ दिवसांनी ते नवदुर्गाची (नऊ दुर्गा) पूजा करतात.
- दिवाळी – दिवाळी हा शहरातील सर्वात प्रशंसनीय आणि शुभ सणांपैकी एक आहे.
- महाशिवरात्री – महाशिवरात्रीच्या निमित्ताने मंदिरात भव्य जत्रेचे आयोजन केले जाते.
सुगंधा शक्तीपीठात कसे जायचे
सर्व भारतीय भाविकांनी बांगलादेश दूतावासात व्हिसासाठी अर्ज करणे आवश्यक आहे. एकदा तुमचा व्हिसा मंजूर झाल्यानंतर तुम्ही मंदिराच्या शेजारील शहर बारिसालमधील कोणत्याही ट्रॅव्हल एजंटशी संपर्क साधू शकता.
हवाई मार्गे : सर्वात जवळचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ बारिसाल येथे आहे. सुगंधा शक्तीपीठापासून हे जवळपास २१ किलोमीटर अंतरावर आहे.
रेल्वेने : सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन झेनैदह येथे आहे, जे मंदिरापासून सुमारे 27 किमी अंतरावर आहे. रेल्वे स्टेशनवरून मंदिरात जाण्यासाठी टॅक्सी किंवा बसने जाता येते.
रोडवेज : मंदिर एसलादी बस स्टॉपपासून सुमारे 1.5 किमी आणि नाथुल्लाबाद सेंट्रल बस टर्मिनलपासून 19 किमी अंतरावर आहे. तुम्ही खाजगी वाहनाने देखील मंदिरात जाऊ शकता.
बोटीने : कोलकाता, भारत ते ढाका, बांगलादेश दरम्यान लवकरच एक नवीन क्रूझ जहाज सेवा सुरू होईल.