मध्य प्रदेशातील अमरकंटक येथे असलेल्या भारतीय प्रच्य योग शोध संस्थेच्या अंतर्गत बांधलेले श्री यंत्र मंदिर हे श्री यंत्र महामेरू शक्तीपीठ म्हणूनही ओळखले जाते. श्री यंत्र मंदिराचे बांधकाम 1991 मध्ये सुरू झाले आणि ते अपूर्ण मंदिर आहे. ही रचना फक्त गुरु पुष्य नक्षत्रात बांधली जात आहे. गुरु पुष्य नक्षत्र निर्मितीसाठी सर्वात अनुकूल आहे.
अपूर्ण श्री यंत्र मंदिर हे श्री यंत्र महामेरू शक्तीपीठ म्हणून ओळखले जाते. भारतीय प्राच्य योग शोध संस्थान त्याच्या बांधकामाची जबाबदारी घेत आहे. मंदिराची रचना अटल आखाड्याचे आचार्य मंडलेश्वर श्री स्वामी शुकदेवानदजी यांनी केली होती आणि आगम शास्त्रांमध्ये समाविष्ट असलेल्या प्राचीन हिंदू मंदिर इमारतीच्या तत्त्वांद्वारे ते बांधले जात आहे.
श्री यंत्र मंदिरामागील कथा
मंदिराची रचना अटल आखाड्याचे आचार्य मंडलेश्वर श्री स्वामी शुकदेवानदजी यांनी केली होती. स्वामी सुखदेवानंदजी हे श्री यंत्र मंदिराच्या बांधकामामागील प्रेरक शक्ती होते, जे पूर्ण झाल्यावर ते जगातील एकमेव असे मंदिर असेल. स्वामी सुखदेवानंदजी यांचा ड्रीम प्रोजेक्ट पूर्ण होण्याआधीच ऑगस्ट 2018 मध्ये त्यांचे निधन झाले.
त्यांच्यानंतर त्यांचे उत्तराधिकारी स्वामी शरद पुरी यांनी पदभार स्वीकारला. श्री यंत्र मंदिर हे प्राचीन आगम शास्त्रांनुसार बांधले जात आहे, ज्यात हिंदू मंदिर बांधणीचे सिद्धांत आहेत.
श्री यंत्र मंदिराचा इतिहास
श्री यंत्र मंदिराचे बांधकाम 1991 मध्ये सुरू झाले आणि ते सात ते आठ वर्षांत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. ही रचना फक्त गुरु पुष्य नक्षत्रात बांधली जात आहे. ज्योतिषशास्त्रानुसार गुरु पुष्य नक्षत्र तयार करण्यासाठी सर्वात शुभ आहे. महामंडलेश्वर अटल पीठाधीश्वर स्वामी सुखदेवानंद मंदिर बांधत आहेत. प्रसिद्ध ऋषी अगस्त्य यांनी स्थापन केलेल्या वास्तुशास्त्रीय मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करून ही इमारत बांधण्यात आली.
श्री यंत्र मंदिराची वास्तुकला
मंदिराची रचना श्री यंत्र / श्री चक्राच्या 3D प्रोजेक्शन म्हणून केली आहे , जे हिंदू धर्माच्या श्री विद्या उपासनेचे केंद्र आहे. ही शाखा देवी त्रिपुरा सुंदरीच्या दैवी शक्तीची पूजा करते, ज्याला तीन जगाची सम्राज्ञी सौंदर्य म्हणून देखील ओळखले जाते. हे मूलत: शक्तीच्या संकल्पनेचे चित्रमय प्रतिनिधित्व आहे. क्लिष्ट गणिती आकडेमोड, किचकट वास्तुशिल्प शैली आणि अचूक मोजमापांचा वापर यामुळे मंदिराची रचना ही पृथ्वीवर कोठेही बांधण्यात आलेल्या सर्वात अद्वितीय इमारतींपैकी एक आहे.
हे मंदिर 90,000 चौरस फूट आकाराच्या उंच चौकोनी प्लॅटफॉर्मवर बांधले गेले आहे आणि 52 फूट लांबी, रुंदी आणि उंचीच्या मंडळाच्या आकारात डिझाइन केलेले आहे. या मंदिराचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे लक्ष्मी, सरस्वती, काली आणि भुवनेश्वरी या देवींच्या चेहऱ्यांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या प्रवेशद्वारावर चार मस्तकी असलेले भव्य शिल्प आहे. त्यांच्या खाली 64 योगिनी, तसेच भगवान गणेश आणि कार्तिकेय यांच्या बारीक शिल्पकृती आहेत. गर्भगृहात अष्टधातु या आठ धातूंच्या मिश्र धातुपासून बनवलेली त्रिपुरा सुंदरीची 62 इंच उंच मूर्ती आहे.
श्री यंत्र मंदिराविषयी माहिती
- श्री यंत्र मंदिर हे अमरकंटक, मध्य प्रदेशमधील एक पवित्र मंदिर आहे, जे अमरकंटक बस स्टँडपासून 3 किलोमीटर अंतरावर आहे. अमरकंटकसाठी हे सर्वात लोकप्रिय ठिकाणांपैकी एक आहे.
- अपूर्ण श्री यंत्र मंदिराला श्री यंत्र महामेरू शक्तीपीठ म्हणूनही ओळखले जाते .
- हे मंदिर जंगलाने वेढलेल्या मोठ्या मोकळ्या जागेत वसलेले आहे. मंदिराच्या डाव्या बाजूची जमीन उंच आणि झाडांनी नटलेली होती.
- श्री यंत्र मंदिराची कल्पना सुप्रसिद्ध श्री यंत्राचे त्रिमितीय प्रतिनिधित्व म्हणून केली जाते, ज्याला श्री चक्र असेही म्हणतात.
- श्री यंत्र मंदिर अमरकंटक हे महामेरू यंत्र (3D श्री यंत्र) च्या आकारात बांधले जात आहे आणि ते श्री यंत्र महामेरू शक्तीपीठ म्हणून ओळखले जाईल.
- आगम शास्त्रांमध्ये समाविष्ट असलेल्या प्राचीन हिंदू मंदिर-बांधणी श्रद्धेनुसार मंदिर बांधले जात आहे.
- मंदिर 30 वर्षांनंतरही अपूर्ण आहे कारण बांधकाम केवळ गुरु पुष्य नक्षत्रात केले जाते, जे शुभ मानले जाते. गुरु पुष्य नक्षत्र दरवर्षी सरासरी ४-५ दिवस येते.
- या मंदिराचे सर्वात प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे प्रवेशद्वारावर 4 मस्तकी असलेले विशाल शिल्प आहे. प्रवेशद्वार टॉवर हे अपूर्ण श्री यंत्र मंदिराचे वैशिष्ट्य आहे जे आपले लक्ष वेधून घेईल.
- बुरुजावर चार देवींची मुखे चार दिशांना आहेत. प्रवेशद्वार पूर्व दिशेला आहे आणि देवी महासरस्वतीचे मुख पूर्वेकडे आहे.
श्री यंत्र मंदिराला भेट देण्याची उत्तम वेळ
हे ठिकाण अतिशय स्वर्गीय आणि अध्यात्मिक आहे आणि तुम्ही याला वर्षभर भेट देऊ शकता. या मंदिराला भेट देण्याचा सर्वोत्तम काळ मात्र पावसाळा आणि हिवाळ्यात असतो. पावसाळ्यात, या ठिकाणी मध्यम ते मुसळधार पाऊस पडतो, ज्यामुळे ते हिरवाईने स्वर्गीय दिसते आणि इतरत्र ताजेपणा आणते.
श्री यंत्र मंदिरात कसे जायचे
श्री यंत्र मंदिर अमरकंटक, मध्य प्रदेश येथे आहे.
हवाई मार्गे : अमरकंटकचे सर्वात जवळचे विमानतळ जबलपूर येथे सुमारे 218 किलोमीटर अंतरावर आहे.
रेल्वेने : सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन पेंद्र रोड (छत्तीसगड) आहे, सुमारे 30 किलोमीटर अंतरावर आहे. पेंद्र रोड (छत्तीसगड) येथून अमरकंटकपर्यंत तुम्ही सहजपणे टॅक्सी घेऊ शकता.
रस्त्याने : अमरकंटक हे मध्य प्रदेशातील सर्व प्रमुख शहरे आणि शहरे आणि शेजारील राज्यांशी रस्त्याने जोडलेले आहे.