प्राचीन हनुमान मंदिर सीपी किंवा हनुमान मंदिर सीपी हे एक प्राचीन हिंदू मंदिर आहे जे नवी दिल्ली शहरातील पाच महाभारत मंदिरांपैकी एक असल्याचे म्हटले जाते. हे मंदिर कॅनॉट पॅलेस, नवी दिल्ली येथे आहे. कौरवांविरुद्ध कुरुक्षेत्र युद्ध जिंकल्यानंतर पांडवांनी हिंदू मान्यतेनुसार या मंदिरासह पाच मंदिरे बांधली.
मूळ मंदिर जंतर-मंतरच्या सुमारास महाराजा जयसिंग यांनी बांधले होते, परंतु तेव्हापासून त्याचे मोठ्या प्रमाणावर नूतनीकरण झाले आहे. या मंदिरातील हनुमानाचे दैवत अतिशय अद्वितीय आणि स्वयंभू आहे. ज्यांना भारतीय संस्कृतीची जादुई पौराणिक कथा जाणून घ्यायची आहे त्यांच्यासाठी हे एक सुंदर ठिकाण आहे.
प्राचीन हनुमान मंदिर CP शी संबंधित कथा/ आख्यायिका
या मंदिराचा महाभारत काळाशी ऐतिहासिक संबंध आहे. पांडवांचे शहर इंद्रप्रस्थ हे यमुना नदीजवळ वसले होते. फासाच्या खेळात पांडवांनी आपले राज्य गमावले, 13 वर्षे निर्वासित झाले आणि शेवटच्या वर्षात त्यांना कोणीही ओळखू नये.
मंदिराचा एक दृढ विश्वास आणि गहन ऐतिहासिक महत्त्व आहे जे येथे येणाऱ्या प्रत्येक पाहुण्याला मोहित करते. हिंदू पौराणिक कथेनुसार, कुरुक्षेत्र युद्धात पांडवांनी कौरवांचा पराभव केल्यानंतर हे मंदिर बांधले गेले. सुरुवातीला महाराजा जयसिंग यांनी मंदिराचे बांधकाम पूर्ण केले. तो काळ होता जेव्हा जंतर-मंतरचेही अनेक नूतनीकरण होत होते.
प्राचीन हनुमान मंदिराचा इतिहास सी.पी
तुलसीदास (१५३२-१६२३), रामचरितमानस (तुलसी रामायण म्हणून प्रसिद्ध) आणि हनुमानाच्या स्तुतीतील प्रसिद्ध हनुमान चालीसा स्तोत्रांचे लेखक, यांनी दिल्लीतील या मंदिराला भेट दिल्याचे सांगितले जाते. तुलसीदास यांना मुघल सम्राटाने दिल्लीला बोलावले आणि एक चमत्कार करण्यास सांगितले, जे त्यांनी भगवान हनुमानाच्या आशीर्वादाने केले.
तुलसीदासांनी सम्राटाला प्रसन्न केले, ज्याने हनुमान मंदिराला इस्लामिक चंद्रकोर फायनलसह सादर केले जे मंदिराच्या शिखराला शोभते. असा दावाही केला जातो की स्पायरवर चंद्रकोर चिन्ह असल्यामुळे, विविध वेळी भारतावर आक्रमण करणाऱ्या मुस्लिम शासकांनी मंदिराचा नाश टाळला होता.
प्राचीन हनुमान मंदिराची वास्तू सी.पी
हे प्राचीन हनुमान मंदिर सीपी दिल्ली शतकानुशतके दिल्लीचे प्रतीक म्हणून उभे आहे! मंदिराच्या प्रवेशद्वारातून प्रवेश करताच, आकर्षक कलाकृतींनी नटलेला भव्य द्वार तुमच्या नजरेस पडेल. आपण येथे कुशल कारागिरी आणि उत्कृष्ट नक्षीकाम पाहू शकता.
संपूर्ण मंदिर भक्ती आणि शुद्ध शांतता प्रकट करते, जे गूढ आणि जादुई आहे. जर तुम्ही मध्यवर्ती मंडपावर नजर टाकली तर तुम्हाला छतावर रामायण कथांमधील चित्रे दिसतात. ही चित्रे तुम्हाला मंदिराच्या सौंदर्य आणि वैभवाच्या खोलवर पोहोचवतील.
पुढे जात असताना, प्राचीन हनुमान मंदिर CP च्या उपदेशामध्ये स्वामी तुलसीदास रामचरित मानस यांच्या सुंदरकांडमधील श्लोकांचा समावेश आहे. या पवित्र ग्रंथाचे मंत्रमुग्ध करणारे श्लोक भरीव संगमरवरी स्लॅबमध्ये खोलवर कोरलेले आहेत. तुम्ही संपूर्ण मंदिर संकुलातील सर्वात अलीकडील घडामोडी पाहू शकता, ज्याची देखभाल नवी दिल्ली नगरपरिषदेने काळजीपूर्वक केली आहे.
येथे होणार्या विविध धार्मिक कार्यांसाठी या मंदिराला वेगळे स्थान आहे. मंदिराच्या आत, तुम्ही व्यावसायिक कलाकार महिलांच्या तळहातावर मेहंदी लावताना देखील पाहू शकता.
अलिकडच्या वर्षांत, नवी दिल्ली महानगरपालिका (NDMC) ने मुख्य संकुलातील हनुमान मंदिर दिल्लीमध्ये आणखी काही देव आणि देवी मूर्ती जोडल्या आहेत.
प्राचीन हनुमान मंदिर सीपी बद्दल तथ्य
- प्राचीन हनुमान मंदिर सीपी हे कॅनॉट प्लेस, नवी दिल्ली येथील बाबा खरक सिंग मार्ग येथे आहे.
- हे भारतातील सर्वात अनुभवी हनुमान मंदिरांपैकी एक आहे. हे मंदिर 1724 च्या सुमारास राजा जयसिंग यांनी बांधले असल्याचे सांगितले जाते.
- 1 ऑगस्ट 1964 पासून ‘श्री राम, जय राम, जय राम’ या मंत्राच्या 24 तास जपाने गिनीज बुक ऑफ रेकॉर्डमध्ये स्थान मिळवले आहे.
- मंदिरातील मुख्य मूर्ती दक्षिणेकडे असून ती हनुमानाची आहे. राम, लक्ष्मण आणि सीता यांच्या सन्मानार्थ, देवत्व त्याच्या डाव्या हातात गदा धारण करतो आणि त्याचा उजवा हात त्याच्या मध्यभागी असतो.
- मंगळवार आणि शनिवारी भाविक मोठ्या संख्येने मंदिरात जमतात.
- प्राइमरी कॉरिडॉरचे छत रामायण, प्रचंड हिंदू महाकाव्य चित्रित करणार्या ललित कलेने सजवलेले आहे.
- मेहंदी पेस्ट वापरून महिलांच्या तळहातावर डिझाइन्स काढल्या जातात. राजस्थानमध्ये लोकप्रिय असलेली ही कला इथे दिल्लीत राहण्यासाठी आली होती आणि हे मंदिर संकुल एक नोड म्हणून काम करते.
प्राचीन हनुमान मंदिर सी.पी.मधील प्रसिद्ध सण
येथे होणारे सर्व सण साजरे करण्यासाठी लाखो लोक दरवर्षी या प्राचीन हनुमान मंदिर सीपीला भेट देतात. येथे होणारे काही प्रमुख सण आहेत
- हनुमान जयंती – हनुमान जयंती हा एक हिंदू सण आहे जो हिंदू देवता आणि रामायणातील प्रमुख पात्र हनुमानाचा जन्म साजरा करतो.
- श्री रामनवमी – रामनवमी हा एक हिंदू सण आहे जो रामाचा जन्म साजरा करतो, हिंदू धर्मातील सर्वात लोकप्रिय पूज्य देवता, ज्याला विष्णूचा सातवा अवतार देखील म्हटले जाते.
- दिवाळी – दिवाळी हा शहरातील सर्वात प्रशंसनीय आणि शुभ सणांपैकी एक आहे. मंदिराजवळ दरवर्षी एक अतिशय प्रसिद्ध मेळा (मेळा) भरतो.
- महाशिवरात्री – महाशिवरात्री, “शिवाची महान रात्र” ही भारताच्या हिंदू कॅलेंडरमधील सर्वात महत्त्वाची घटना आहे.
- मंदिरातील इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये लक्ष्मी पूजा, सरस्वती पूजा, गणेश चतुर्थी इत्यादींचा समावेश होतो.
प्राचीन हनुमान मंदिर सीपी येथे कसे पोहोचायचे
हवाई मार्गे : इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे सर्वात जवळचे विमानतळ आहे आणि विमानतळापासून प्राचीन हनुमान मंदिर CP चे अंतर 13 KM आहे.
रेल्वेने : नवी दिल्ली रेल्वे स्टेशन हे सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे आणि स्टेशनपासून प्राचीन हनुमान मंदिर CP चे अंतर फक्त 3 KM आहे.
रस्त्याने : तुम्ही कोणत्याही वाहतुकीच्या मार्गाने या मंदिरापर्यंत पोहोचू शकता. शहरात नियमित बस आणि कॅब सेवा उपलब्ध आहेत. शिवाजी स्टेडियम हे सर्वात जवळचे बसस्थानक आहे.
मेट्रोने: सर्वात जवळचे मेट्रो स्टेशन राजीव चौक आहे. राजीव चौकापासून काही मीटर अंतरावर प्राचीन हनुमान मंदिर सीपी आहे.