विदर्भ | Vidarbha
विदर्भ : महाराष्ट्र राज्यातील एक भौगोलिक प्रदेश. भंडारा, गडचिरोली, चंद्रपूर, वर्धा, यवतमाळ, बुलढाणा, अकोला, अमरावती, नागपूर या नऊ जिल्ह्यांचा समावेश सांप्रतच्या विदर्भात केला जातो. या भूप्रदेशाचा विस्तार उत्तर अक्षांश १९° ५’ ते २१° ४७’ आणि पूर्व रेखांश ७५° ५९’ ते ७९° ११’ या दरम्यान झालेला असून यातील बहुतेक भाग तापी, पूर्णा तसेच वर्धा, पैनगंगा व […]
विजापूर | Vijapur
विजापूर : कर्नाटक राज्यातील इस्लामी वास्तूशैलीसाठी ख्यातनाम असलेले इतिहासप्रसिद्ध पर्यटन स्थळ आणि त्याच नावाच्या जिल्हयाचे मुख्यालय. लोकसंख्या १,८६, ९३९ (१९९१). ते दक्षिण रेल्वेच्या मुंबई-बंगलोर रूंदमापी मार्गावर, मुंबईच्या आग्नेयीस सु.४०२ किमी.आणि सोलापूरच्या दक्षिणेस सु. ८१ किमी. वर वसले आहे. ते रस्त्याने पंढरपूर, सोलापूर, सांगली इ. महाराष्ट्रातील शहरांशी तसेच आंध्रप्रदेशातील हैदराबाद व कर्नाटकातील इंडी, बादामी इ. गावांशी […]
पैठण | Paithan
महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध प्राचीन नगर व औरंगाबाद जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण. ते गोदावरी नदीच्या उत्तर तीरावर, औरंगाबाद शहराच्या दक्षिणेस ५६ किमी. अंतरावर वसले आहे. सध्याचे पैठण हे प्राचीन प्रतिष्ठान होय. प्राचीन भारतीय वाङ्मयात आणि परंपरेत भारतात दोन प्रतिष्ठान या नावाची ठिकाणे असल्याचे आढळून येते. दुसऱ्या ‘प्रतिष्ठान’बाबत नंदलाल डे म्हणतात की, ‘उत्तरेकडील प्रतिष्ठान म्हणजे गंगेच्या पूर्व किनाऱ्यावर […]
जुन्नर | Junnar
पुणे जिल्ह्यातील एक पुरातात्त्विक आणि ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाचे स्थळ. महाराष्ट्रातील प्राचीन राजवंश सातवाहन यांच्या काळातील एक मुख्य ठिकाण, तसेच छ. शिवाजी महाराज यांचे जुन्नरजवळील शिवनेरी येथील जन्मस्थळ यांमुळे जुन्नर हे स्थळ प्रसिद्ध आहे. मानवी वास्तव्याचे पुरावे या परिसरात अश्मयुगापासून (बोरी) प्राप्त होतात. जुन्नर परिसरातील अग्निजन्य खडकात इ. स. पू. पहिल्या शतकात खोदलेली हीनयान पंथाची साधारणतः […]
सोनारी | Sonari
महाराष्ट्रातील नाथ संप्रदायाचे एक प्रसिद्ध धार्मिक स्थळ. हे ठिकाण उस्मानाबाद या जिल्ह्याच्या ठिकाणापासून ८७ किमी, तर परांडा या तालुक्याच्या ठिकाणापासून १५ किमी. अंतरावर सीना नदीजवळ वसलेले आहे. ‘सोनारी’ या नावाविषयी एक आख्यायिका प्रसिद्ध आहे. त्यानुसार काळभैरवनाथांनी भद्रकाली देवीच्या सहकार्याने सुवर्णासुर नावाच्या राक्षसाचा या ठिकाणी वध केला होता. त्यामुळे या ठिकाणाचे नाव ‘सुवर्णपूर’ पडले. पुढे सुवर्णपूर […]
खेड शिवापूर आणि परिसर
खेड शिवापूर आणि परिसर – खेडेबारे मावळ पुण्याच्या दक्षिणेस कात्रजची डोंगररांग च्या पलीकडे येणारी गाव किंवा भाग. १६३६ – ३७ च्या सुमारास येथे कसबे पेठ शिवापूर वसवले गेले. आता ते खेड शिवापूर म्हणून ओळखले जाते.याच परिसराची आज आपण सफर करणार आहोत. शिवाजी महाराजांचा ऐतिहासिक वाडा/बापुजी मुद्गल देशपांडेचा वाडा – आऊसाहेब आणि शिवाजीराजे बेंगलोरहुन पुण्यात आपल्या […]
Tourist Points in Hampi
Tourist Points in Hampi – Sasivekalu Ganesha (C2) Kadalekalu Ganesha Hemakuta Hill & Temples Virupaksha Temple Manmatha Tank, Shrines & Ghat Hampi Bazaar (C2) Monolithic Bull (Nandi) Matunga Hill & Veerabhadra Temple Krishna Temple & Bazaar Saraswathi Temple 1 Badavilinga Temple (C2) Lakshmi Narasimha Temple Chandikesvara Temple Uddana Veerabhadra Temple Akka Tangi Gundu Underground Siva […]
हंपी Intro 3
हंपी तुंगभद्रा नदीच्या काठी कोणे एकेकाळी वसलेले वैभवसंपन्न हंपी म्हणजे विजयनगरच्या साम्राज्याची राजधानी. १५ व्या शतकात या राजधानीत आलेल्या पर्शियन राजदूताने तिचे वर्णन लिहून ठेवले आहे. तो म्हणतो आजपर्यंत कधी कल्पना केली नाही आणि डोळ्यांनी पाहिलीही नाही अशी ही नगरी. सगळ्या जगात तिला तोड नसावी. आजचे हंपी मात्र गतकाळच्या वैभवाच्या खुणा अंगाखांद्यावर वागवित उभे आहे. […]
हंपी Intro 2
हंपी…!!! आता हंपीकडे वळूयात सध्या हंपी इन्स्टाग्राम असुदे किंवा फेसबुक असुदे इथले फोटो पाहून लोकं तिकडे जातात मग तिकडे जाऊन रिल्स बनवून अपलोड केले जातात परंतु हंपीमध्ये जाऊन हंपी म्हणजेच विजयनगरचे साम्राज्य काय होते किती मोठे होते तसेच बहामनी पासून आदिलशाही, निजामशाही, बरिदशाही, कुतुबशाही, इमादशाही या सगळ्यांशी लढून दक्षिणेकडे राहिलेले एकमेव हिंदू साम्राज्य टिकवून ठेवले. […]
रतनपूर – रत्नदेवाचे शहर
प्रस्तावना – हैहया राजांच्या शिलालेखांमध्ये रतनपूरचा उल्लेख रत्नपुरा म्हणून करण्यात आला आहे. एका शिलालेखानुसार, हैहया राजा रत्नराज, ज्याला रत्नदेव पहिला म्हणूनही ओळखले जाते, याने रत्नपुरा शहराची स्थापना केली आणि बहुधा आपली राजधानी तुम्माना (सध्याचे तुमन) येथून या नवीन शहरात हलवली. रतनपूर येथे या राजघराण्यापेक्षा पूर्वीचा कोणताही शिलालेख सापडला नसल्यामुळे या शहराची स्थापना करण्याचा त्यांचा दावा […]
राजीम – छत्तीसगडचा प्रयागा
महानदी (महानदी) आणि पायरी (परी) नद्यांच्या संगमावर वसलेले, राजीम (राजिम) हे छत्तीसगड (छत्तीसगढ़) राज्याचे सर्वात पवित्र शहर आहे. संगम (दोन नद्यांचा संगम) वर वसलेले असल्याने आणि प्राचीन काळापासून धार्मिक महत्त्व असलेल्या राजीमला छत्तीसगडचा प्रयागा असेही संबोधले जाते. राजीम येथील संगम हे मृत्यूपश्चात संस्कार, पितृ-तर्पण यासाठी प्रसिद्ध आहे. राजीम हे पुरीच्या जगन्नाथाच्या तीर्थक्षेत्राच्या मार्गावर आहे, त्यामुळे पुरीहून यात्रेकरू ये-जा […]
सिरपूर – दक्षिणा-कार्याचे प्रतीक
सिरपूर हे छत्तीसगड राज्यातील महासमुंद जिल्ह्यात वसलेले सुमारे 1,500 लोकसंख्या असलेले एक गाव आहे. भारतीय इतिहासाच्या सुरुवातीच्या आणि मध्ययुगीन काळात सध्याच्या छत्तीसगड राज्यातील आणि आसपासच्या प्रदेशाला कोसल म्हणून संबोधले जात असे. अयोध्या येथे राजधानी असलेला आणखी एक कोसल प्रदेश होता, म्हणून छत्तीसगडच्या कोसल प्रदेशात फरक करण्यासाठी, इतिहासकार आणि विद्वानांनी नंतरचा कोसल किंवा महाकोसल म्हणून उल्लेख […]