बुधा केदारनाथ मंदिर टिहरी गढवालच्या उत्तराखंड जिल्ह्यात आहे. हे आश्चर्यकारक लँडस्केप आणि आर्किटेक्चरल वैभव यासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे असलेले शिवलिंग संपूर्ण उत्तर भारतातील सर्वात मोठे आहे. बुद्ध केदार मंदिर हे भारतातील हिंदूंसाठी एक पवित्र स्थान आहे. हे संपूर्णपणे भगवान शिवाला समर्पित आहे.
बुद्ध केदार हे भव्य अध्यात्मिक महत्त्व असलेले ठिकाण आहे. हे शांत आणि निर्मळ स्थान केवळ निसर्गप्रेमींसाठी एक मेजवानी नाही, तर ते एक असे ठिकाण आहे जिथे आध्यात्मिक साधक त्यांच्या अंतर्मनाशी संपर्क साधू शकतात आणि दैवी शांतीचा अनुभव घेऊ शकतात.
बुद्ध केदारनाथ मंदिरामागील कथा
महाभारत काळात, कुरुक्षेत्राच्या युद्धानंतर पांडव भगवान शिवाचा शोध घेत असताना त्यांना भृगु पर्वतावर बाल्खली ऋषी भेटले. ऋषींनी त्यांना संगमावर जाण्याचा सल्ला दिला आणि तेथे ध्यान करणार्या वृद्धाला भेटले.
पांडव आल्यावर म्हातारा गायब झाला आणि त्याच्या जागी शिवलिंग आले. त्यांच्या पापांचे प्रायश्चित करण्यासाठी पांडवांनी ऋषींनी सांगितल्याप्रमाणे शिवलिंगाला आलिंगन दिले. हे शिवलिंग उत्तर भारतातील सर्वात मोठे आहे आणि त्यावर पांडवांचे ठसे आहेत.
मंदिराशी संबंधित इतिहास
स्वर्ग रोहिणीच्या निमित्ताने या लिंगाच्या शरीराला स्पर्श केल्याने पांडवांचे कुलहत्याचे पाप मुक्त झाले. प्राचीन काळापासून द्रौपदीसह पाच पांडवांच्या मूर्ती या दगडी लिंगामध्ये आहेत. श्रीगुरु कलापीर शिवशक्तीमध्ये आकाश शक्ती, पाताळ शक्ती, भूशक्ती आणि लिंग हे जुन्या त्रिशूलांच्या रूपात आहेत. यमनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ आणि बद्रीनाथ यांच्यातील या ‘पाचव्या तीर्थयात्रेचा’ स्कंदपुराणातील केदारखंड या श्लोकात उल्लेख आहे.
मंदिराची वास्तुकला
बुधा केदार मंदिर बाल गंगा आणि धरम गंगा नद्यांच्या संगमावर, न्यू तेहरीपासून सुमारे 59 किलोमीटर अंतरावर आहे. महाभारतातील पौराणिक दुर्योधनाने येथे तर्पण अर्पण केल्याचे सांगितले जाते.
बुधा केदार मंदिर उत्तराखंडच्या टिहरी गढवाल जिल्ह्यात स्थित आहे, जे त्याच्या सुंदर लँडस्केप आणि मंदिरासाठी ओळखले जाते. गंगोत्री, यमुनोत्री, केदारनाथ आणि बद्रीनाथ यांच्यानंतर हे पाचवे धाम म्हणूनही ओळखले जाते . हा ट्रेक सुमारे 1 किमी लांबीचा आहे आणि बुधा केदार रस्त्यावरील गंजलेल्या लांब लोखंडी पुलापासून सुरू होतो.
पायवाट सुस्थितीत आहे आणि बाल गंगा आणि धरम गंगा नद्यांच्या संगमादरम्यान चालते . संपूर्ण संगमाचा परिसर चित्तथरारक आहे. नद्यांची गर्जना तुमच्या आत्म्याला शांत करेल. पादचारी उड्डाणपुलावर उभे राहून तुम्ही या ठिकाणाचे चित्तथरारक सौंदर्य अनुभवू शकता.
बुद्ध केदारनाथ मंदिराबद्दल तथ्य
- बुडा केदार ट्रेक हे उत्तराखंडमधील टिहरी गढवाल प्रदेशातील ” भगवान शिव “ यांना समर्पित एक तीर्थक्षेत्र आहे .
- बुद्ध केदार मंदिर हे भारतातील हिंदूंसाठी महत्त्वाचे स्थान आहे. हे पूर्णपणे भगवान शिवाला समर्पित आहे.
- बुद्ध केदार निसर्ग सौंदर्याने वेढलेला आहे. हिरवेगार लँडस्केप, मूळ नद्या आणि उंच पर्वत शांतता आणि शांततेचे वातावरण निर्माण करतात.
- ‘बुधा केदार’ या नावाचाच खोल आध्यात्मिक अर्थ आहे. ‘बुध’ म्हणजे ऋषी किंवा ज्ञानी पुरुष आणि ‘केदार’ हा भगवान शिवाशी संबंधित आहे.
- बुध केदार हे ठिकाण आहे जिथे भगवान शिव यांनी पांडवांना वृद्धाच्या रूपात दर्शन दिले होते.
- बुधा केदारचे शांत वातावरण हे ध्यान आणि आत्मनिरीक्षणासाठी एक आदर्श ठिकाण बनवते.
- शांत वातावरण आणि आध्यात्मिक स्पंदने सर्व पार्श्वभूमीच्या साधकांसाठी हे आश्रयस्थान बनवतात.
- यात्रेकरू प्रामुख्याने शिवरात्रीच्या वेळी या साइटला भेट देतात आणि ट्रेकप्रेमींसाठी हे एक आवडते ठिकाण आहे.
मंदिरातील प्रसिद्ध सण
येथे होणारे सर्व सण साजरे करण्यासाठी लाखो लोक दरवर्षी या मंदिराला भेट देतात. येथे होणारे काही प्रमुख सण आहेत
- दुर्गा पूजा. (हिवाळी) – अश्विन (सप्टे-ऑक्टोबर) महिन्यात या मंदिरात भक्त नवरात्रोत्सव साजरा करतात.
- नवरात्री. (उन्हाळा) – ते चैत्र (मार्च-एप्रिल) पंधरवड्यात इतर नवरात्र साजरे करतात. दर नऊ दिवसांनी ते नवदुर्गाची (नऊ दुर्गा) पूजा करतात.
- श्रावण महिना – हा महिना भगवान शिवभक्तांसाठी सर्वात पवित्र महिना मानला जातो.
- महाशिवरात्री – महाशिवरात्री, “शिवाची महान रात्र” ही भारतीय हिंदू कॅलेंडरमधील सर्वात महत्त्वाची घटना आहे.
बुधा केदारनाथ मंदिरात कसे जायचे
हवाई मार्गे : बुधा केदार मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी सर्वात जवळचे विमानतळ जॉली ग्रांट आहे. मंदिराच्या तुमच्या गंतव्यस्थानापर्यंत पोहोचण्यासाठी तुम्ही स्थानिक वाहतूक किंवा टॅक्सी किंवा कॅब घेऊ शकता.
रेल्वेने : ऋषिकेश हे बुधा केदार मंदिराच्या सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे. तुमच्या गंतव्यस्थानावर जाण्यासाठी तुम्ही टॅक्सी किंवा कॅब घेऊ शकता. सामायिक टॅक्सी किंवा अगदी स्थानिक परिवहन बसेस उपलब्ध असू शकतात.
रस्त्याने : बुधा केदार हे नवीन टिहरी येथील जिल्हा मुख्यालयापासून अंदाजे 85 किलोमीटर अंतरावर आहे. न्यू टिहरी ते बुधा केदार, थेट बस सेवा आहे. घणसाळी येथून छोट्या वाहनानेही तुम्ही तुमच्या गंतव्यस्थानी जाऊ शकता. धौंतरी आणि उत्तरकाशी येथूनही तुम्ही तिथे जाऊ शकता.