अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिर हे तिरुवेलुक्काई म्हणूनही ओळखले जाते, हे हिंदू देवता विष्णूला समर्पित असलेले कांचीपुरम, तामिळनाडू येथे स्थित एक हिंदू मंदिर आहे. द्रविड शैलीत बांधलेल्या या मंदिराचा उल्लेख 6व्या ते 9व्या शतकातील अल्वर संतांच्या मध्ययुगीन तमिळ सिद्धांत नालायरा दिव्य प्रबंधममध्ये आढळतो.
विष्णूला आगिया सिंगर (नरसिंह) आणि त्यांची पत्नी लक्ष्मी अमृतवल्ली म्हणून समर्पित केलेल्या १०८ दिव्य देशांपैकी एक आहे . हिरण्यकशप , अत्याचारी असुर राजा, याला आगिया सिंगरने मारले असे म्हणतात.
अजगिया सिंगा पेरुमल मंदिराची कथा/आख्यायिका
वेल (इच्छा) आणि इरुक्काई (मुक्कामाची जागा) या शब्दांपासून वेलुक्काई तयार झाली आहे, ज्याचा उल्लेख विष्णूला जिथे राहण्याची इच्छा होती, ते वेलीरुक्काईपासून वेलुक्काईमध्ये विकसित झाले. मंदिराचे मूळ चित्र हे विष्णूचे पूर्वाभिमुख उभे स्थान असल्याचे मानले जाते जेव्हा ते भृगु महर्षी आणि नंतर आगिया सिंगर म्हणून प्रकट झाले. मंदिराच्या प्रादेशिक परंपरेनुसार, ब्रह्मा आणि लक्ष्मीची पत्नी सरस्वती, एकेकाळी श्रेष्ठत्वावर वाद घालत होती. ते स्वर्गीय देवतेचा राजा इंद्राकडे गेले. इंद्राने लक्ष्मीला श्रेष्ठ मानले. सरस्वती आपला पती ब्रह्मदेव याच्या या वादावर असमाधानी होऊन गेली.
त्यांनी लक्ष्मीचीही श्रेष्ठ म्हणून निवड केली. सरस्वती या निवडीबद्दल असमाधानी होती आणि त्यांनी ब्रह्मदेवाला टाळण्याचा संकल्प केला. ब्रह्मदेवाने विष्णूला अश्वमेध यज्ञ आणि अत्यंत तपश्चर्या केली. ब्रह्मदेवाने आपल्या पत्नींसोबत न करता एकट्यानेच यज्ञ केल्यामुळे सरस्वती अजूनही संतप्त होती. तिने अनेक प्रकारे तपश्चर्येला बाधा आणण्याचा प्रयत्न केला, परंतु विष्णूने तिचे सर्व प्रयत्न हाणून पाडले. ब्रह्मदेवाच्या यज्ञाचा (तपश्चर्या) नाश करण्यासाठी सरस्वतीने पाठवलेल्या सर्व राक्षसांचा विष्णूने पराभव केल्यानंतर, तिने कापालिका या राक्षसाला पाठवले. राक्षसाचा नाश करण्यासाठी विष्णूने नरहरीचे रूप धारण केले. हे मंदिर 108 दिव्य देसमांपैकी एक मानले जाते .
दिव्य देशम म्हणजे काय – एक दिव्य देशम किंवा वैष्णव दिव्य देशम हे 108 विष्णू आणि लक्ष्मी मंदिरांपैकी एक आहे, जे श्री वैष्णव धर्माचे कवी-संत अल्वार यांनी नोंदवले आहेत. 108 पैकी 105 मंदिरे भारतात आहेत, एक नेपाळमध्ये आहे आणि अंतिम दोन तिरुप्परकटल आणि वैकुंठममध्ये अंतराळात असल्याचे मानले जाते. ते तामिळनाडू (84), केरळ (11), आंध्र प्रदेश (2), गुजरात (1), उत्तर प्रदेश (4), आणि उत्तराखंड (3) या भारतीय राज्यांमध्ये वितरीत केले जातात. मुक्तिनाथ, सालिग्रामम हे नेपाळचे एकमेव दिव्य देशम आहेत. 4,000 तमिळ स्तोत्रांचा संग्रह असलेल्या नालायरा दिव्य प्रबंधममधील 12 अल्वार दिव्या देशांचा आदर करतात.
अढागिया सिंगा पेरुमल मंदिराचा इतिहास
आठव्या शतकाच्या उत्तरार्धातील पल्लवांनी मध्ययुगीन चोल आणि विजयनगरच्या राजांच्या अतिरिक्त योगदानासह मंदिर बांधले असे म्हटले जाते. मंदिराच्या भिंतींवर तीन शिलालेख आहेत, दोन कुलोथुंगा चोल I (1070-1120 CE) च्या काळातील आणि एक राजाधिराज चोल (1018-54 CE) च्या कारकिर्दीतील. मंदिर ग्रॅनाइटच्या भिंतीने वेढलेले आहे, ज्यामध्ये सर्व देवस्थान आणि पाण्याचे दोन तलाव आहेत. मंदिरात त्रिस्तरीय राजा गोपुरम आहे, जो मंदिराचा प्रवेशद्वार टॉवर म्हणून काम करतो.
अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिराची वास्तुकला
नरसिंहर (मुकुंदा नायक म्हणूनही ओळखले जाते) पश्चिमेकडे तोंड करून बसलेल्या स्थितीत दाखवले आहे. हे मंदिर विष्णू कांचीपुरमच्या तिरुथंका मंदिराजवळ आहे. मंदिरात तीन मंदिरे आहेत: एक प्रमुख देवता आगिया सिंगरसाठी, एक त्यांची पत्नी अमृतवल्ली आणि एक गरुडासाठी.
अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिराबद्दल तथ्य
- अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिर किंवा तिरुवेलुकई हे तामिळनाडू राज्यातील कांचीपुरम या प्राचीन शहरात स्थित एक विष्णू मंदिर आहे.
- भगवान नरसिंह येथे अढगिया सिंगर किंवा अढागिया सिंगा पेरुमल म्हणून स्थित आहेत आणि त्यांची पत्नी अमृतवल्ली थायर आहे.
- अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिर किंवा तिरुवेलुक्काई हे पुस्तकात नमूद केलेल्या १०८ विष्णू मंदिरांपैकी एक, दिव्य देशम म्हणून वर्गीकृत आहे.
- पेयलवार, भूतथलवार, थिरुमलीसाई अल्वर आणि तिरुमंगाई अल्वर यांच्या 7व्या-9व्या शतकातील वैष्णव सिद्धांत, नालायरा दिव्य प्रबंधममध्ये मंदिर पूजनीय आहे.
- अल्वारांनी देवतेच्या विविध रूपांची स्तुती केली आहे. या मंदिरातील देवाच्या विविध रूपांवर अनेक आचार्यांनी गीतेही लिहिली आहेत.
- नरसिंह एक शक्तिशाली आणि आक्रमक देव असल्यामुळे, न्याय आणि शत्रूंपासून संरक्षण शोधणारे लोक या मंदिरात येतात. असाही विचार केला जातो की हा परमेश्वर विश्वासणाऱ्यांना त्यांच्या सर्व अडचणींपासून मुक्त करू शकतो.
अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिरातील प्रसिद्ध सण
- ब्रह्मोत्सवम हा मंदिरात साजरा होणारा प्रमुख सण आहे.
- चित्र पौर्णिमा हा मंदिरातील उत्सवाचा एक प्रमुख प्रसंग आहे.
- वैकुंठ एकादशी – मार्गाझी (डिसेंबर-जानेवारी) या तमिळ महिन्यात साजरी होणारी वैकुंठ एकादशी हा मंदिरात साजरा होणारा प्रमुख सण आहे.
अजगिया सिंगा पेरुमल मंदिरात कसे जायचे
अझागिया सिंगा पेरुमल मंदिर – तिरुवेलुक्काई हे तामिळनाडू राज्यातील कांचीपुरम या प्राचीन शहरात स्थित एक विष्णू मंदिर आहे.
हवाई मार्गे : चेन्नई शहरात सर्वात जवळचे विमानतळ आहे, या मंदिरापासून सुमारे 80 किमी.
रेल्वेमार्गे : कांचीपुरमला मंदिरापासून फार दूर नाही असे रेल्वे स्टेशन आहे
रस्ते मार्गाने : कांचीपुरम शहर रस्त्याने अनेक शहरांशी चांगले जोडलेले आहे. येथे स्थानिक वाहतूक देखील मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे.