आपतसहयेश्वर मंदिर हे गुरु स्थानम म्हणूनही ओळखले जाते, हे भारतातील तमिळनाडूमधील तिरुवरूर जिल्ह्यातील वलंगाईमन तालुक्यात अलंगुडी गावात स्थित एक शिव मंदिर आहे. हे लिंग भगवान शिवाला सूचित करते, ज्यांना अपथसह्येश्वर म्हणून सन्मानित केले जाते. त्याची पत्नी पार्वती ही एलावरकुझाली यांनी साकारली आहे. या मंदिराला स्थानिक भाषेत तिरू इरुम पूलाई असेही म्हणतात.
नयनमार म्हणून ओळखल्या जाणार्या तमिळ संत कवींनी लिहिलेल्या तेवरम या तमिळ शैव प्रामाणिक कार्यात अध्यक्ष देवतेची स्तुती केली गेली आहे आणि ती पदल पेट्रा स्थलम म्हणून वर्गीकृत आहे. हिंदू धर्माच्या शैव धर्म शाखेसाठी हे महत्त्वपूर्ण आहे कारण त्यात गुरु (गुरू), नववा ग्रह घटक आणि नवग्रह स्टाल यांना समर्पित मंदिरे आहेत.
आपतसहयेश्वर मंदिरामागील कथा
हिंदू पौराणिक कथांनुसार, अलंगुडी मंदिराची मुळे अनेक श्रद्धांच्या इतिहासात खोलवर रुजलेली आहेत. देव आणि दानवांनी अमरत्वाच्या अमृतासाठी महासागराचा शोध घेतला, यापैकी एक विश्वास असा दावा करतो की भगवान शिवाने वासुकी या नागाचे विष प्राशन केले . पृथ्वीवर, स्वर्गात आणि नरकात असे म्हटले जाते की वासुकीच्या विषाच्या संपर्कात कोणी आले तर ते सर्वांना मारून टाकेल. तिन्ही जगांना वाचवण्यासाठी, भगवान शिवाने स्वतः विष प्राशन केले, “अपतसहयेश्वर” असे नाव कमावले, ज्याचा तामिळमध्ये अनुवाद “बचावकर्ता” असा होतो. या नि:स्वार्थी कृत्यामुळे या जागेला अलंगुडी असे नाव मिळाले, ज्याचा अनुवाद “विष पिण्याचे ठिकाण” असा होतो.
आपतसहयेश्वर मंदिराचा इतिहास
असे मानले जाते की 16 व्या शतकात नायक घराण्याने त्यात भर पडण्यापूर्वी या संकुलाची मूळ दगडी रचना चोलांनी बांधली होती. मंदिर प्राधिकरणाच्या वेबसाइटनुसार, एक पौराणिक कथा मंदिर बांधण्यासाठी प्रेरणा म्हणून काम करते.
पौराणिक कथेनुसार, हे मंदिर राजा मसुकुंठ चक्रवर्ती याने बांधले होते, ज्याने पूर्वी राजाच्या सेवेत आपले पुण्य सोडले नाही म्हणून आपला मंत्री अमुठोकर याचा खून केला होता. पण जेव्हा मंत्री मारला गेला आणि त्याचे नाव देशभर ऐकू आले तेव्हा राजा घाबरला. त्याच्या पापांची दया म्हणून, राजाने मंदिर बांधले आणि भगवान शिवाची मोठ्या प्रमाणावर पूजा केली.
आपतसहयेश्वर मंदिराची वास्तुकला
अलंगुडी येथील अपथसहेश्वर मंदिरात दोन प्रकरम, किंवा बंदिस्त परिसर आणि पाच-स्तरीय राजगोपुरम, किंवा गेटवे टॉवर आहे. दोन एकरांच्या मंदिर संकुलातील असंख्य देवस्थानांपैकी अपथसहेश्वर आणि एलावरकुळाली तीर्थक्षेत्रे सर्वात प्रसिद्ध आहेत.
अपथसहेश्वर मंदिर आणि उत्तरेकडील दोन्ही बाजू मंदिराच्या दोन-स्तरीय गेटवे टॉवर्स किंवा गोपुरममधून दृश्यमान आहेत. मंदिराच्या परिसरात, एलावरकुझाली येथे एक वेगळे मंदिर आहे, तर अपथसहेश्वरांना प्राथमिक मंदिरात सन्मानित केले जाते. विस्तारित शिल्पे, दोलायमान भित्तीचित्रे आणि मंदिराचे गुंतागुंतीचे कोरीव खांब हे दक्षिण भारतीय मंदिर वास्तुकलेचे वैशिष्ट्य आहे. मंदिराचे गर्भगृह, किंवा गर्भगृह, मध्यभागी स्थित आहे. विविध देवतांना समर्पित असलेली छोटी मंदिरे आजूबाजूला आहेत.
आपतसहयेश्वर मंदिराबद्दल तथ्य
- हे मंदिर लोकप्रिय नवग्रह मंदिरांपैकी एक आहे, यात गुरु (गुरू) देवता आहे .
- अलंगुडी आपत्सहयेश्वर मंदिर हे अमुथोकर नावाच्या भगवान शिवाच्या प्रखर भक्ताने बांधले होते असे मानले जाते, जो मसुकुंठ चक्रवर्ती नावाच्या राजाचा मंत्री होता.
- या मंदिराचे प्रमुख देवता, आपतसहयेश्वर हे स्वयंभू लिंग, मूर्ती आहे.
- या ठिकाणी बृहस्पति ग्रहाचे थेट मंदिर नसल्यामुळे, बृहस्पतिचे प्रतिनिधी म्हणून पूज्य असलेले भगवान दक्षिणामूर्ती यांची येथे अलंगुडी अबथसागयेश्वर मंदिरात मोठ्या भक्तिभावाने पूजा केली जाते.
- अलंगुडी आपतसहयेश्वर मंदिर हे “पंच अरण्य स्थानम” मानले जाते, म्हणजे 5 जंगलांनी व्यापलेले ठिकाण.
- पूलई बुश हे अलंगुडी आपतसहयेश्वर मंदिराचे पवित्र वृक्ष म्हणून पाहिले जाते आणि ते येथे प्रेमाची वस्तू आहे.
आपत्सहयेश्वर मंदिरातील प्रसिद्ध सण
- अमावसाई (अमावस्या दिवस), किरुथीगाई, पौर्णमी (पौर्णिमेचा दिवस), आणि सतुर्थी हे मासिक उत्सव आहेत.
- विनायक चतुर्थी, आदि पूरम, नवरात्री, स्कंद षष्ठी, कार्तिकाई दीपम, अरुद्र दारीसनम, थाईपुसम, मासी मगम, पंगुनी उत्तरीराम आणि वैकासी विसकम हे अतिरिक्त सण आहेत.
- चित्तिराई (एप्रिल-जून) या तमिळ महिन्यात, ब्रह्मोत्सवम म्हणून ओळखला जाणारा प्रमुख सण साजरा केला जातो. या वेळी, विशेष उपासना पद्धती पाळल्या जातात आणि देवतेची उत्सव प्रतिमा अलंगुडीच्या रस्त्यावरून काढली जाते.
आपत्सहयेश्वर मंदिरात कसे जायचे
हे मंदिर भारतातील तमिळनाडू राज्यातील तिरुवरूर जिल्ह्यातील वलंगाईमन तालुक्यातील अलंगुडी गावात आहे .
विमानाने: त्रिची विमानतळ मंदिरापासून ९८ किलोमीटर अंतरावर आहे. पाँडिचेरी विमानतळ मंदिरापासून १५१ किमी अंतरावर आहे.
रेल्वेने : कुंभकोणम मंदिरापासून १६ किमी आणि नीदमंगलम मंदिरापासून ७ किमी अंतरावर आहे.
रस्त्याने : कुंभकोणमजवळ अलंगुडी येथे आपतसहयेश्वर मंदिर आहे. वारंवार बस सुविधा उपलब्ध आहे हे मंदिर कुंभकोणम बस टर्मिनलपासून 18 किमी अंतरावर आहे.